Genel Laboratuvar Kuralları: Planlamadan Günlük Çalışmaya 30 Madde

Güvenli ve doğru sonuç veren bir laboratuvar, daha planlama aşamasında başlar ve her gün uyulan kurallarla sürer. Aşağıdaki 30 madde, laboratuvarın düzenlenmesinden günlük çalışma alışkanlıklarına kadar temel kuralları dört başlık altında toplar.

Planlama ve Yapı

1. İdari bölüm ile fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik analiz bölümleri ayrı birimler olarak planlanmalıdır.
2. Laboratuvarlar, yapılan analizin özelliğine uygun olarak planlanmalı ve işletilmelidir.
3. Personel için yeterli sayıda soyunma dolabı, kadın ve erkek soyunma odaları ve sosyal alan düşünülmeli; laboratuvara çanta, palto ve gereksiz eşya getirilmemelidir.
4. Özel çevre koşulları gerektiren analizler için bu koşulları kontrol eden ekipmanla donatılmış ayrı bölümler planlanmalıdır.
5. Laboratuvarlar toz, nem, buhar, titreşim, elektromanyetik etkiler ve zararlı canlılardan korunmalı; çalışma alanları 20 °C’de sabit tutulmalıdır.
6. Analiz bölümleri, personelin rahatça hareket edebileceği genişlikte olmalıdır.
7. Boru sistemleri, radyatörler, aydınlatma ve diğer servis noktaları kolay temizlenecek biçimde tasarlanmalı; duvar, zemin ve tavanlar kolay temizlenir ve dezenfekte edilebilir olmalıdır.
8. Aydınlatma, ısıtma ve havalandırma analizleri doğrudan ya da dolaylı olarak etkilememelidir.
9. İlk yardım ilaç ve malzemelerinin bulunduğu bir dolap ve ilk yardım talimatı bulunmalıdır.
10. Yangına karşı önlemler alınmalı ve itfaiyeden uygunluk belgesi alınmalıdır.
11. Bina çevresinde kirliliğe yol açacak çöp ve atık yığınları, su birikintileri ve zararlı canlıların barınabileceği ortamlar bulunmamalıdır.

Personel ve Hijyen

1. Personel uygun giysi ve donanım kullanmalı; laboratuvarda mutlaka, tercihen yanmaz kumaştan, normal uzunlukta ve uygun bedende önlükle çalışılmalıdır.
2. Uzun saçlar toplanmalı ya da yanmaz bone içine alınmalı; burnu açık ayakkabı giyilmemeli; tuvaletler laboratuvar bölümlerine açılmamalıdır.
3. Laboratuvarda bir şey yenip içilmemeli, sigara içilmemeli; eller yüze sürülmemeli, ağza bir şey alınmamalıdır.
4. Temizlik, sanitasyon ve dezenfeksiyon yazılı talimatlara göre periyodik olarak yapılmalı ve kayıt altına alınmalıdır.
5. Personelin periyodik sağlık kontrolleri yapılmalı; bulaşıcı hastalığı olan ya da taşıyıcı olduğu belirlenen personel çalıştırılmamalıdır.
6. Kullanılan her eşya, alet ve cihaz yöntemine uygun olarak temizlenip yerine kaldırılmalıdır.
7. Giriş ve çıkışlar denetlenmeli; analiz bölümlerine çalışanlar dışındaki kişilerin girmesi engellenmelidir.

Çalışma Düzeni

1. Atıklar doğrudan alıcı ortama verilmemeli; tekniğine ve mevzuata uygun biçimde etkisiz hâle getirilmelidir.
2. Katı atıklar çöp kutusuna atılmalı; işi biten ve içinde sıvı bulunan cam kaplar masada bırakılmayıp lavaboya konmalıdır.
3. Çalışılmadığında su ve gaz muslukları ile elektrik düğmeleri kapatılmalı; malzemeler özenle kullanılmalıdır.
4. Çalışmalarda dikkat ve özen her zaman ön planda tutulmalıdır.
5. Başkalarının da çalıştığı düşünülerek gürültü ve şaka yapılmamalıdır.
6. Meydana gelen her olay laboratuvar yöneticisine hemen bildirilmelidir.
7. Yönetimin izni olmadan hiçbir madde ve malzeme laboratuvar dışına çıkarılmamalıdır.

Kimyasallarla Çalışma

1. Katı maddeler şişeden daima temiz bir spatül ya da kaşıkla alınmalı; aynı kaşık temizlenmeden başka bir maddeye sokulmamalı; şişe kapakları masaya ters konmamalıdır.
2. Açılmayan cam kapaklı şişelerin kapağına tahta bir parçayla hafifçe vurulmalı; açılmazsa şişe boğazı küçük bir alevle döndürülerek dikkatlice ısıtılmalı ya da şişe bir süre suda bekletilmelidir. Kapalı ya da tıpalı kaplardaki maddeler ve ateşe dayanıklı işareti taşımayan kaplar asla ısıtılmamalıdır.
3. Şişeden sıvı dökerken etiket yukarıda tutulmalı; ağızda kalan son damla şişenin kendi kapağıyla alınmalıdır.
4. Kimyasal maddeler gelişigüzel karıştırılmamalıdır.
5. Birbiriyle tepkimeye girerek yangına, şiddetli patlamaya ya da toksik ürünlere yol açan geçimsiz kimyasallar her zaman ayrı yerlerde saklanmalıdır.

Planlamaya ilişkin maddeler, anahtar teslim laboratuvar projelerinde ihtiyaç ve iş akışı analizi aşamasının konusudur; KRCLAB bu süreci projeden teslimata kadar yürütür.