Çeker ocaklar 3 dk okuma
TS EN 14175 uygunluğu, kullanım amacı, kullanılacak kimyasallar ve emiş sistemi: doğru çeker ocak, laboratuvar tasarlanırken yapılan risk analiziyle seçilir.
Çeker ocak, laboratuvarda kimyasallarla yapılan her türlü çalışmanın güvenle yürütülmesini sağlayan havalandırmalı bir kabindir. Çalışma sırasında oluşan asit buharı, ısı ve proses kokusu gibi kirleticileri bağlı olduğu egzoz sistemiyle dış ortama atar; oluşabilecek tehlikeli aerosollerin uzaklaştırılmasında da kullanılır. Bu korumayı sağlayabilmesi için çeker ocağın doğru seçilmesi gerekir.
1. TS EN 14175 Uygunluğu
Çeker ocak alırken ilk ve en önemli konu, cihazın TS EN 14175 standardına uygun olarak üretilmiş olmasıdır. Bu durum belgelenmeli ve istendiğinde satın alınan cihaza birebir hava akış testi yaptırılabilmelidir. Hava akış dinamiği standarda göre ayarlanmamış cihazlarda ciddi kaçaklar ve performans düşüklüğü görülür; cihazın koruyuculuğu azalır, hatta tamamen ortadan kalkabilir.
2. Kullanım Amacı, Kimyasallar ve Ölçüler
İkinci konu model ve özellik seçimidir. Çeker ocağın hangi amaçla, hangi kimyasallar ve cihazlarla kullanılacağı mutlaka önceden belirlenmelidir. Aksi hâlde standart özelliklerle alınmış bir çeker ocak, kullanılan kimyasallar nedeniyle kısa sürede kullanılamaz hâle gelebilir ya da özel ölçülerde yapılması gerektiği için işlevsiz kalabilir.
- Genel amaçlı (standart) çeker ocaklar genel laboratuvar çalışmaları için tasarlanır ve genellikle kimya, fizik ve biyoloji laboratuvarlarında kullanılır. Daha düşük riskli kimyasalların kullanıldığı laboratuvarlarda tercih edilebilir.
- Yüksek performanslı çeker ocaklar hidroflorik, perklorik ya da sıcak ve derişik mineral asitlerle yapılan çalışmalar için kullanılmalıdır. Kabin, çalışma sırasında oluşan asit buharını, ısıyı ve proses kokusunu hemen emerek uzaklaştırır.
3. Koruma Düzeyini Belirleyen Etkenler
Bir çeker ocağın kullanıcıyı koruma düzeyi; başlangıç tasarımına ve asgari standartların karşılanmasına, diğer ekipmanlara, yerel hava akışına ve kullanıcıların hareket alanına göre yerleşimine, içinde yürütülen işlere ve havalandırılmasına bağlıdır. Bu nedenle hangi tip çeker ocağın kullanılacağı, laboratuvar tasarlanırken uzmanların yaptığı risk analiziyle belirlenmelidir.
4. Hava Hacmi Kontrolüne Göre Çeker Ocak Tipleri
- Sabit hava hacimli (CAV) çeker ocak: En yalın tasarımdır. Ön cam yüksekliğinden bağımsız olarak atılan hava hacmi sabittir; cam indirildikçe açıklık küçülür ve yüz hızı artar. Bu nedenle cam, üzerindeki işaretle gösterilen en uygun yükseklikte tutulmalıdır.
- Değişken hava hacimli (VAV) çeker ocak: Cam yüksekliği sürekli izlenir ve egzoz hacmi, ortalama yüz hızını kabul edilen sınırlar içinde sabit tutacak şekilde ayarlanır. Doğru tasarım, kurulum ve bakım gerektiren en gelişmiş tiptir.
- Yardımcı (destek) havalı çeker ocak: Ayrı bir kanal, çeker ocağın ön yüzüne dışarıdan hava besler; böylece ısıtılmış ya da klimalı oda havasının tüketimi ve enerji kaybı azalır. Şartlandırılmamış havanın kullanıcıyı rahatsız edebileceği göz önünde bulundurularak tasarlanır.
5. Emiş Sistemi ve Tesisat
- Emiş sistemi sürekli hava akışı sağlayacak kapasitede olmalı ve 24 saat çalışabilmelidir.
- Elektrik tesisatı ve ekipmanları ile mekanik tesisat ve ekipmanları birbirinden ayrılmış olmalıdır.
- Elektrik prizleri ve anahtarları çeker ocağın çalışma alanının dışında bulunmalıdır.
KRCLAB çeker ocakları TS EN 14175’e göre üretilir; ürün grubunda genel amaçlı ve yüksek performanslı modeller farklı genişliklerde yer alır.
