Çeker ocaklar 3 dk okuma
Çeker ocağın gövdesinden egzoz plenumuna kadar bölümleri, doğru konumlandırma, ön cam yüksekliği ve hangi maddelerle mutlaka çeker ocakta çalışılması gerektiği.
Doğru seçilmiş bir çeker ocak bile yanlış kullanıldığında koruma sağlayamaz. Havada serbestçe dolaşabilen kirletici partiküller solunum yoluyla zarar verir; solunan havayla kimyasal maddeler akciğerlere, oradan da kan dolaşımına geçerek vücuda dağılabilir. Bu yazıda önce çeker ocağın bölümlerini, ardından güvenli kullanım kurallarını özetliyoruz.
Çeker Ocağın Bölümleri
- Gövde: Tehlikeli gaz ve buharları içinde tutan kabin.
- Saptırıcı paneller (bölmeler): Arka panel boyunca yarık açıklıklar oluşturan hareketli bölmeler. Hava akışını açıklık boyunca eşit tutar, ölü noktaları giderir ve yakalama verimini artırır.
- Ön cam (sürgü): Ön açıklığı ayarlar; hava akışı, kirleticilerin en iyi yakalandığı noktaya getirilir. Her çeker ocakta en uygun cam konumu işaretlenmiştir. Çeker ocak kullanılmadığında cam tamamen kapalı tutulmalıdır.
- Hava yönlendirme profilleri: Alt ve yan kenarlardaki profiller girişteki hava akışını düzenler ve buharı dışarı taşıyabilecek türbülansı önler. Alt profilin altındaki aralık, cam tamamen kapalıyken de oda havasının emilmesini sağlar.
- Çalışma yüzeyi: Cihazların yerleştirildiği taban; genellikle tezgah yüzeyidir.
- Egzoz plenumu: Havanın açıklık boyunca eşit dağılmasına yardımcı olur. İçine kâğıt havlu gibi malzemelerin kaçması bu bölümde türbülansa, zayıf hava akışına ve düzensiz performansa yol açar.
Konumlandırma
- Çeker ocak; temiz hava girişlerinden, kapı ve pencerelerden uzakta, trafiğin en az olduğu yere konumlandırılmalıdır.
- Aşırı tozlu, nemli ve sıcak yerlere kurulmamalıdır.
- Topraklı bir elektrik tesisatına bağlanmış olmalıdır.
Çalışmaya Başlamadan Önce
- İnsan hatalarının başlıca nedeni, çalışılan kimyasal hakkındaki bilgi eksikliği ve dikkatsizliktir. Kullanılacak kimyasalların listesi ve güvenlik bilgi formları en yakın yerde bulundurulmalıdır.
- Ön cam açılmadan önce havalandırma fanı çalıştırılmalıdır.
- Patlayıcı ve parlayıcı kimyasallarla çalışmaya başlamadan önce, gerekli tüm elektrikli cihaz bağlantıları yapılmış ve cihazlar açılmış olmalıdır.
Çalışma Sırasında
- Tüm malzemeler çeker ocağın ön kenarından en az 15–20 cm içeride tutulmalıdır.
- İçeride olabildiğince az malzemeyle çalışılmalı; malzemeler ağır gaz panelinin önünü kapatacak şekilde yerleştirilmemelidir.
- Ön cam, yapılan işleme göre olabildiğince alçakta tutulmalıdır. Böylece içeride oluşabilecek patlama, alevlenme ya da sıçramalara karşı kullanıcı korunur.
- Çalışma sırasında cam 50 cm’nin üzerine kaldırılmamalıdır; aksi hâlde emiş gücü azalır ve açığa çıkan gazlar kabinin dışına sızabilir.
- Ön cam korur, ancak eldiven, laboratuvar gözlüğü ve siper gibi kişisel koruyucuların kullanılması yine de gereklidir.
Acil Durum Hazırlığı
Sodyum hidroksit, potasyum hidroksit, kalsiyum hidroksit ve benzeri maddelerle yapılan çalışmalarda oluşabilecek yanıklar için en yakın yerde göz ve boy duşu ile %1’lik borik asit ve %5’lik asetik asit çözeltisi hazır bulundurulmalıdır.
Hangi Maddelerle Çeker Ocakta Çalışılmalı?
Nitrik asit, sülfürik asit, hidroklorik asit, sodyum hidroksit, potasyum hidroksit, cıva, karbon tetraklorür, amonyum dikromat gibi aşındırıcı, toksik ya da kanserojen maddelerle çalışırken mutlaka çeker ocak kullanılmalıdır.
KRCLAB çeker ocaklarında ön camın 50 cm’den fazla açılmasını önleyen bir stoper ile “50 cm cam açıklığı” ve “cam kapalı tutulmalıdır” uyarı etiketleri bulunur.
