Laboratuvar kurulumu 6 dk okuma
Laboratuvar kurulumu yedi adımda yapılır: ihtiyaç ve iş akışı analizi, mekân ve altyapı keşfi, yerleşim tasarımı, teknik projeler, üretim ve tedarik, tesisat ve montaj, son olarak test, eğitim ve teslim. Süreyi ve maliyeti laboratuvarın büyüklüğü, kullanılacak kimyasallar, havalandırma ihtiyacı ve mevcut binanın altyapısı belirler.
Laboratuvar kurmak, mobilya siparişi vermekten çok bir mühendislik projesi yürütmektir. Cihaz listesi elektrik ve gaz noktalarını, çeker ocakların sayısı ve ölçüsü havalandırmayı, kullanılan kimyasallar tezgah yüzeyini belirler. Bu yüzden kararların doğru sırayla alınması gerekir. Aşağıdaki yedi adım, anahtar teslim laboratuvar kurulumu hizmetimizdeki dört aşamanın (konsept tasarım, projelendirme, uygulama, kontrol ve danışmanlık) ayrıntısıdır.
Yedi Adıma Genel Bakış
| Adım | Aşama | Yapılan iş | Çıktı |
|---|---|---|---|
| 1. İhtiyaç ve iş akışı analizi | Konsept tasarım | Analizler, kimyasallar, cihazlar, kullanıcı sayısı ve numune akışı belirlenir | İhtiyaç listesi |
| 2. Mekân ve altyapı keşfi | Konsept tasarım | Ölçüler, tavan ve kapı yüksekliği, egzoz çıkışı, elektrik, su ve atık su noktaları incelenir | Keşif notları |
| 3. Yerleşim tasarımı | Projelendirme | Tezgah, çeker ocak ve cihaz yerleşimi planlanır, 3D olarak sunulur | Onaylı yerleşim planı |
| 4. Teknik projeler | Projelendirme | Mimari, mekanik, elektrik, gaz ve tefriş projeleri hazırlanır | Uygulama projeleri ve iş programı |
| 5. Üretim ve tedarik | Uygulama | Mobilya ve çeker ocaklar üretilir, malzemeler temin edilir | Etiketli parçalar |
| 6. Tesisat ve montaj | Uygulama | Altyapı tamamlanır, mobilya ve ekipman kurulur | Kurulu laboratuvar |
| 7. Test, eğitim ve teslim | Kontrol ve danışmanlık | Testler ve kalibrasyon yapılır, kullanıcılar eğitilir | Kabul ve teslim |
1. İhtiyaç ve İş Akışı Analizi
Projenin başarısını en çok bu adım belirler. Hangi analizlerin yapılacağı, hangi kimyasalların kullanılacağı, kaç kişinin çalışacağı ve numunenin laboratuvara nasıl girip çıkacağı netleştirilir. Hedef uygulamalar, yönetmeliklerdeki dedeksiyon limitleri ve bütçe de bu aşamada değerlendirilir.
Bu adımda elinizde şunların bulunması süreci hızlandırır:
- Cihaz listesi: ölçü, ağırlık, elektrik, gaz ve su ihtiyacıyla birlikte
- Kullanılacak kimyasalların listesi
- Çalışacak kişi sayısı ve vardiya düzeni
- Varsa uymanız gereken yönetmelik ya da akreditasyon koşulları
2. Mekân ve Altyapı Keşfi
Laboratuvar yeni bir binaya da mevcut bir mekâna da kurulabilir; ikisinde de kısıtlar önceden görülmelidir. Keşifte tavan yüksekliği, kapı genişliği, kolonlar, egzoz kanalının çatıya ya da cepheye çıkış imkânı, elektrik kapasitesi, su ve atık su noktaları ile gaz tüplerinin konacağı yer incelenir. Bu bilgiler olmadan yapılan yerleşim planı sahada değişir.
3. Yerleşim Tasarımı
Tezgahlar, çeker ocaklar, cihazlar ve saklama alanları iş akışına göre yerleştirilir. Çeker ocağın koruma düzeyi yerleşimine de bağlıdır: kapıların, geçiş yollarının ve hava akışını bozacak noktaların konumu dikkate alınır. Tezgah yüksekliği çalışma biçimine göre seçilir; 75 cm oturarak, 90 cm ayakta çalışmak içindir. Acil duş ve göz duşu gibi güvenlik donanımlarının yeri de bu aşamada belirlenir.
KRCLAB, laboratuvar tasarımını AutoCAD tabanlı bir planlama yazılımıyla yapar; kuş bakışı plan, görünüş ve üç boyutlu çizimler sunulur. Değişiklikler üretimden önce, planlama aşamasında kolayca yapılabilir.
4. Teknik Projeler
Onaylanan yerleşime göre uygulama projeleri hazırlanır:
- Mimari proje: vaziyet planı, yerleşim planı ve kesitler, kat planları, mahal listesi
- Mekanik proje: ısıtma ve soğutma, çeker ocak ve emiş kolu hesapları, havalandırma, gaz, yangın ve sıhhi tesisat
- Elektrik projesi: aydınlatma ve acil aydınlatma, pano, UPS, topraklama ve zayıf akım
- Tefriş projesi: tezgah, dolap ve ekipmanların yerleşimi
İş programı kritik yol (CPM) yöntemiyle çıkarılır. Projenin süresi bu programla netleşir. Ayrıntılı kapsamı laboratuvar projesi ve danışmanlık sayfamızda bulabilirsiniz.
5. Üretim ve Tedarik
Malzeme seçimleri kullanım koşuluna göre kesinleşir. Tezgah yüzeyleri kimyasallara ve yapılan işlemlere göre seçilir; aynı laboratuvarın yaş kimya, enstrümantal analiz ve mikrobiyoloji bölümlerinde farklı yüzeyler gerekebilir. Çeker ocaklar TS EN 14175'e göre tasarlanıp üretilir, yangına dayanıklı kimyasal saklama dolapları EN 14470-1 esas alınarak üretilir. Her parça bulunduğu odaya ve odadaki konumuna göre etiketlenir; bu, montajı önemli ölçüde kolaylaştırır. Bütçe kalemleri için laboratuvar tezgah fiyatlarını ve çeker ocak fiyatını belirleyen etkenleri anlattığımız yazılara bakabilirsiniz.
6. Tesisat ve Montaj
Sıralama önemlidir: önce duvar ve tavan tesisatları ile havalandırma kanalları, ardından zemin kaplaması, sonra mobilya ve çeker ocaklar, en son servis bağlantıları yapılır. Montaj teknik çizimlere uygun olarak, uzmanlarımızın kontrolünde ve bölgesel iş ortaklarımızın desteğiyle tamamlanır.
7. Test, Eğitim ve Teslim
Montajdan sonra laboratuvar sorumlular ve kullanıcılarla birlikte kontrol edilir; testler ve kalibrasyonla istenen güvenlik koşullarının sağlandığı doğrulanır. Çeker ocaklarda hava akışı testleri bu aşamanın önemli bir parçasıdır. Temiz oda bölümü varsa temiz oda sınıfı ISO 14644-1'e göre doğrulanır. Kullanıcı eğitimleri ve kabul işlemleriyle laboratuvar kullanıma hazır hâle gelir.
Sık Yapılan Hatalar
- Havalandırmayı sona bırakmak: Egzoz güzergâhı ve fan hesabı yerleşimden sonra düşünülürse çeker ocakların yeri değişebilir.
- Cihaz listesini geç çıkarmak: Elektrik, gaz ve su noktaları sonradan eklendiğinde tesisat yeniden açılır.
- Her bölümde aynı tezgah yüzeyini kullanmak: Kimyasala dayanmayan yüzey kısa sürede yıpranır.
- Kullanıcıları sürece katmamak: Laboratuvarda çalışacak kişilerin iş akışı bilinmeden yapılan plan günlük kullanımda sorun çıkarır.
Projelerimizden Örnekler
TÜBİTAK SAGE Araştırma Laboratuvarı tasarımdan anahtar teslim uygulamaya kadar tamamlandı. Semical Biosurgery Kalite Kontrol Laboratuvarı ise temiz oda standartlarına uygun mikrobiyoloji alanları, ana laboratuvarlar, çeker ocaklar ve kimyasal saklama odalarıyla hayata geçirildi. Diğer çalışmalar projelerimiz sayfasında.
Sık Sorulan Sorular
- Laboratuvar kurulumu ne kadar sürer?
- Süre; laboratuvarın büyüklüğüne, inşaat ve tesisat kapsamına, malzeme seçimlerine ve onay süreçlerine göre değişir. Bu yüzden tek bir süre vermek yanıltıcı olur; iş programı proje başında kritik yol yöntemiyle çıkarılır.
- Laboratuvar kurulum maliyetini ne belirler?
- Başlıca etkenler mekânın büyüklüğü, inşaat ve tesisat kapsamı, havalandırma ihtiyacı, çeker ocak sayısı, tezgah ve yüzey seçimleridir. Net maliyet, ihtiyaç listesi ve yerleşim planı hazır olduğunda kalem kalem hesaplanır.
- Mevcut bir binaya laboratuvar kurulabilir mi?
- Evet. Ancak tavan yüksekliği, egzoz kanalının dışarı çıkış imkânı, elektrik kapasitesi, su ve atık su noktaları önceden incelenmelidir. Keşif sonucunda gereken tadilatlar projeye eklenir.
- Anahtar teslim laboratuvar ne demek?
- Proje, tesisat, mobilya ve ekipman, montaj, test ve kullanıcı eğitiminin tek bir firma tarafından yürütülmesi demektir. Böylece farklı iş kolları arasındaki koordinasyon tek elden sağlanır.
- Laboratuvar kurulumunda hangi standartlar geçerlidir?
- Laboratuvar türüne göre değişir. Çeker ocaklar için TS EN 14175, yangına dayanıklı kimyasal saklama dolapları için EN 14470-1, gaz tüpü dolapları için EN 14470-2, temiz odalar için ISO 14644-1 başlıca standartlardır.
